Η εφηβική παχυσαρκία είναι ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερες οικογένειες και κοινότητες. Η εφηβεία είναι μια περίοδος γεμάτη αλλαγές: το σώμα μεγαλώνει, η προσωπικότητα διαμορφώνεται και οι συνήθειες που αποκτούν οι νέοι συχνά τους ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή. Όταν όμως το βάρος αυξάνεται υπερβολικά, οι συνέπειες δεν είναι μόνο αισθητικές αλλά αφορούν συνολικά την υγεία και την ψυχική ευεξία των εφήβων. Συνήθως, στην καθημερινότητά τους οι έφηβοι σήμερα κινούνται λιγότερο από ποτέ. Περνούν πολλές ώρες μπροστά σε μια οθόνη (κινητό, τάμπλετ, υπολογιστής) ενώ το γρήγορο και πρόχειρο φαγητό συχνά αντικαθιστά το σπιτικό γεύμα. Αναψυκτικά, γλυκά και έτοιμα σνακ είναι εύκολα διαθέσιμα και ελκυστικά, ειδικά σε μια ηλικία όπου η αυτονομία στις επιλογές αυξάνεται. Παράλληλα, το άγχος για το σχολείο, τις εξετάσεις ή τις κοινωνικές σχέσεις μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική υπερφαγία. Οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην εφηβεία φαίνονται τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχολογία. Ένας έφηβος με αυξημένο βάρος μπορεί να κουράζεται πιο εύκολα, να αποφεύγει τη σωματική άσκηση ή να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας σε νεαρή ηλικία. Ταυτόχρονα, δεν είναι λίγες οι φορές που βιώνει πειράγματα ή κοινωνικό αποκλεισμό, γεγονός που επηρεάζει την αυτοπεποίθηση και τη διάθεσή του.
Ωστόσο, η εφηβική παχυσαρκία μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί. Μικρές, καθημερινές αλλαγές μοιάζουν να είναι αρκετές: περισσότερη κίνηση μέσα στη μέρα, λιγότερος χρόνος μπροστά στην οθόνη, τακτικά γεύματα και ισορροπημένη διατροφή. Το οικογενειακό τραπέζι, για παράδειγμα, δεν είναι μόνο μια ευκαιρία για υγιεινό φαγητό αλλά ταυτόχρονα ένας τρόπος επικοινωνίας. Καθοριστικός είναι και ο ρόλος του σχολείου και της κοινότητας. Δραστηριότητες που ενθαρρύνουν το παιχνίδι, τον αθλητισμό και γενικά έναν ενεργό τρόπο ζωής βοηθούν τους εφήβους να δουν την κίνηση ως χαρά και όχι ως υποχρέωση. Η σωστή ενημέρωση, χωρίς στιγματισμό ή ενοχές, ενισχύει την αυτοπεποίθηση και τη δυνατότητα των νέων να φροντίζουν τον εαυτό τους. Η εφηβική παχυσαρκία δεν είναι θέμα «αδυναμίας χαρακτήρα» αλλά αποτέλεσμα ενός τρόπου ζωής μακριά από σωματική δραστηριότητα. Επενδύοντας στην υγεία των εφήβων σήμερα, επενδύουμε σε ένα πιο υγιές και αισιόδοξο αύριο για όλους.
Η εφηβική παχυσαρκία δεν είναι απλώς θέμα κιλών‧ είναι θέμα συναισθημάτων, αυτοεικόνας καθώς και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας. Το Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ποιότητας Ζωής του τμήματος Ιατρικής σε συνεργασία με την 6η ΥΠΕ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινής Δράσης Health4EUKids δημιούργησε ένα κόμικ με έναν ξεκάθαρο στόχο: να δείξει ότι η αλλαγή δεν ξεκινά από τη ζυγαριά αλλά από το μυαλό. Μέσα από μια ιστορία που μιλάει τη γλώσσα των εφήβων αναδεικνύουμε τις πραγματικές προκλήσεις, δηλαδή τη συναισθηματική διατροφή, την αρνητική αυτοκριτική, την πίεση για το «τέλειο» σώμα. Η προσέγγισή μας αποφεύγει τα κηρύγματα και τις απαγορεύσεις. Αντί για δίαιτες και στερήσεις, προτείνουμε μια άλλη οπτική: το φαγητό ως καύσιμο για ανάπτυξη, την κίνηση ως τρόπο για να νιώθουμε καλά και την αναζήτηση βοήθειας ως πράξη δύναμης, όχι αδυναμίας.
Ως προς την επιστημονική ομάδα που επιμελήθηκε το έργο, μέλη της είναι ο Απόστολος Βανταράκης (Επιστημονικός συντονιστής και Καθηγητής Υγιεινής στο τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών), η Εμμανουέλα Μαγριπλή (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), η Δρ. Ελένη Παπαχατζή (Παιδίατρος-Νεογνολόγος, Επιμελήτρια στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών) και η Δρ. Ευγενία Γκιντώνη (Ψυχολόγος). Το εικονογραφημένο αυτό βιβλίο με τη μορφή κόμικ απευθύνεται σε εφήβους, οι οποίοι είτε μόνοι τους είτε μαζί με τους γονείς ή με τους δασκάλους τους έχουν τη δυνατότητα να συζητήσουν το θέμα της εφηβικής παχυσαρκίας. Σε κάθε έφηβο που νιώθει ότι το σώμα του είναι ο εχθρός του θέλουμε να πούμε ότι δεν είναι μόνος/η. Αυτό το βιβλίο είναι για σένα, χωρίς κριτική, χωρίς «πρέπει». Και στους γονείς υπενθυμίζουμε ότι η ουσιαστική στήριξη δεν έρχεται από τα «light» προϊόντα και τους περιορισμούς αλλά από το οικογενειακό τραπέζι, την κατανόηση και την αποδοχή. Φιλοδοξία μας είναι να μεγαλώσουν έφηβοι που φροντίζουν το σώμα τους επειδή το αγαπούν και ξέρουν ότι η αξία τους δεν μετριέται σε κιλά.
