Cupido berijdt een dolfijn (1648 – 1663) by Anton van der Borcht, Giovanni Andrea Sirani and Lorenzo Loli
Original public domain image from The Rijksmuseum
«Παρακαλούμεν ευσεβεστάτως όπως επιτραπεί ημίν να διαμαρτυρηθώμεν δι’ όσα κατά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και κατά της αγίας του Χριστού θρησκείας υβριστικότατα εν τη εισαγωγή τής επιμελεία και δι’ εξόδων της Ακαδημίας Αθηνών εκδοθείσης μεταφράσεως του Συμποσίου του Πλάτωνος ο Ιωάννης Συκουτρής γράφει…». H επιστολή διαμαρτυρίας, που απευθύνεται στον υπουργό Παιδείας του Ιωάννη Μεταξά, τον Κ. Γεωργακόπουλο, δεν προέρχεται από επιστήμονες που διαφωνούσαν με τα ερμηνευτικά σχόλια του διακεκριμένου φιλολόγου Ιωάννη Συκουτρή. Στην εκστρατεία εναντίον της έκδοσης του Συμποσίου, μια εκστρατεία που συντονίζει με φανατισμό ο πατρινός καθηγητής Φυσικής Σπυρίδων Παπανικολάου από την Επιστημονική Ηχώ, συμμετέχουν διάφορα σωματεία «ανησυχούντων» πολιτών της Πελοποννήσου. Αναμεσά τους ξεχωρίζουν τα Σωματεία σταφιδεμπόρων Βέλου Κορινθίας, οι «κρεοπώλαι Αιγίου», ο γεωργικός συνεταιρισμός Δουνεΐκων Ηλείας, οι αχθοφόροι της Αιδηψού, οι «κουλουροπώλαι Πατρών» κ.ά. Ειδικά αυτούς τους τελευταίους επέλεξε ο Συκουτρής να τους αναφέρει στον υπότιτλο του βιβλίου που έγραψε, προκειμένου να απαντήσει στις κατηγορίες εναντίον του: Η Εκστρατεία κατά του Συμποσίου. Τα κείμενα και οι κουλουροπώλαι, Αθήνα, 1937. Οι κατηγορίες ήταν, άλλωστε, βαριές: αναφορές στην αρχαιοελληνική παιδεραστία, αμφισβήτηση της θείας φύσης του Χριστού, προσβολή των ηθών διά του Τύπου. Στις αρχές Ιουνίου του 1937, ο εκδότης της Επιστημονικής Ηχούς Σπυρ. Παπανικολάου υπέβαλε μήνυση κατά του Ιωάν. Συκουτρή «επί τη συκοφαντική δυσφημήσει και εξυβρίσει». Η απόπειρα λογοκρισίας δεν οδηγήθηκε στην αίθουσα του δικαστηρίου. Ωστόσο, η υποψηφιότητα του Συκουτρή στην κενωθείσα καθηγητική έδρα του Σίμου Μενάρδου είχε αρνητικό αποτέλεσμα. Μετά τη δημόσια κατακραυγή, στις 22/9/1937, ο Συκουτρής αυτοκτόνησε στην Κόρινθο, ή, σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, απεβίωσε «αιφνιδίως εκ συγκοπής της καρδίας».
Στις μέρες μας, σχεδόν ενενήντα χρόνια μετά την περίπτωση του Συκουτρή, το Συμπόσιο του Πλάτωνα έπεσε ξανά θύμα λογοκρισίας. Στο αμερικανικό πανεπιστήμιο A&M του Τέξας, ο καθηγητής φιλοσοφίας Martin Peterson συμπεριέλαβε στη διδακτέα ύλη ορισμένα χωρία από το Συμπόσιο του Πλάτωνος, προκειμένου να διδάξει θέματα έμφυλων ταυτοτήτων. Η διοίκηση του Πανεπιστημίου παρενέβη άμεσα και ζήτησε από τον καθηγητή να «απαλείψει» τα συγκεκριμένα χωρία, προκειμένου να μην έχει την ίδια τύχη με την ήδη απολυθείσα συνάδελφό του Melissa McCoul, που πρόσφατα είχε υποστηρίξει στα μαθήματά της πως υπάρχουν περισσότερα από τα δύο φύλα, σύμφωνα με το περίφημο προεδρικό διάταγμα της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Peterson συμμορφώθηκε με τις οδηγίες αλλά τόνισε πως, για άλλη μια φορά, οι λογοκριτές δεν γνωρίζουν καν τι λέει το ίδιο το κείμενο. Στο Συμπόσιο, το μυθολογικό ανέκδοτο που διηγείται ο (νεκρός πλέον) Αριστοφάνης αναφέρεται στην ύπαρξη ενός τρίτου φύλου, του ανδρόγυνου, που αποτελεί ανάμνηση της ενιαίας και «ολόκληρης» φύσης του ανθρώπινου είδους, η οποία ήταν η προϋπόθεση για τη διαιώνιση του είδους. Το όνομα αυτής της ολοκληρωμένης φύσης, ο πόθος για την ένωση των δύο φύλων, σύμφωνα με το αριστοφανικό ανέκδοτο, είναι ο «έρως». Για να αποφύγουμε μια νέα διχοτόμηση, λέει ο πλατωνικός Αριστοφάνης, πρέπει να σεβόμαστε τους θεούς και να τιθασεύουμε τις ορμές, τις οποίες μας επιβάλλει ο «οδηγητής και κυβερνήτης μας» Έρως.
«Ήμουν πραγματικά έκπληκτος που δεν μπορούσα να μιλήσω για τον Πλάτωνα και δεν μπορούσα να ζητήσω από τους μαθητές μου να διαβάσουν τι έγραψε ο Πλάτωνας πριν από σχεδόν δυόμισι χιλιάδες χρόνια», δήλωσε ο Peterson, αναρωτώμενος πώς το συγκεκριμένο χωρίο θα μπορούσε να λογοκριθεί ως «ευαίσθητο» για θέματα φύλου. Ακόμη και αν κάποιος ή κάποια διαφωνεί με τις συγκεκριμένες αντιλήψεις, δεν είναι δυνατόν να λογοκρίνονται κλασικά κείμενα λόγω προεδρικών διαταγμάτων. «Ο Πλάτωνας είναι ένας από τους ιδρυτές της δυτικής φιλοσοφίας», υποστηρίζει ο Peterson, σε πρόσφατη συνέντευξή του. «Η ίδια η ιδέα ότι δεν θα έπρεπε να μας επιτρέπεται να συζητάμε για τον Πλάτωνα στο Τμήμα Φιλοσοφίας είναι παράλογη». Η περίπτωση του Peterson δεν είναι, βέβαια, μοναδική. Λίγο πριν από την έναρξη του εαρινού εξαμήνου, σχεδόν διακόσια (200) πανεπιστημιακά μαθήματα έχουν επηρεαστεί από το ίδιο «anti-woke» προεδρικό διάταγμα, το οποίο παραβιάζει πλέον κατάφωρα την ακαδημαϊκή ελευθερία. Έναν αιώνα μετά τον αγώνα τους, οι «κουλουροπώλαι Πατρών» έχουν βρει τους άξιους συνεχιστές τους στο Τέξας. Καλές Απόκριες!
