Κολομπίνες και πιερότοι στον πατραϊκό Μεσοπόλεμο. Συλλογή Π. Ανθόπουλου, στο Ν. Οικονομόπουλος και Κ. Λογαράς, Πάτρα. Μια πόλη στη φωτογραφία, Μεταίχμιο, 2002
Ιστορική απαρχή του Καρναβαλιού της Πάτρας θεωρείται ο αποκριάτικος χορός που δόθηκε αμέσως μετά την απελευθέρωση της πόλης, το 1829, στο σπίτι του εμπόρου Μωρέτη, με καλεσμένους Γάλλους αξιωματικούς των δυνάμεων του στρατηγού Μαιζόν και μόλις 15 Πατρινούς. Ελάχιστοι ήταν οι ντόπιοι που κατάφεραν να λικνιστούν στους ευρωπαϊκούς χορούς, αλλά αυτό διορθώθηκε, όταν, μια δεκαετία αργότερα, εμφανίστηκε στην Πάτρα ο Ξενοφών Ανέτης, ο πρώτος «διδάσκαλος των χορών των συνηθιζόμενων εις όλην την Ευρώπην». Κάπως έτσι ξεκίνησε η διοργάνωση που θα εξελισσόταν στη μεγαλύτερη καρναβαλική γιορτή των Βαλκανίων και μία από τις πλέον διάσημες στην Ευρώπη, που ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα είχε συνδεθεί με την ταυτότητα της πόλης.
Υπήρξαν όμως και σκοτεινές περίοδοι κατά τις οποίες οι γιορτές ματαιώθηκαν, με πρώτη το 1888, που την πόλη μάστιζε επιδημία ευλογιάς. Τη διετία 1897-1898 η σταφιδική κρίση, αλλά, κυρίως, η εθνική ματαίωση μετά την ήττα στον ελληνοτουρκικό πόλεμο ανέστειλαν τις καρναβαλικές διασκεδάσεις, οι οποίες επανήλθαν δυναμικά το 1899, με το νεόφερτο γραμμόφωνο να πρωτοστατεί! Τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1939, γιορτάστηκε το κατά γενική ομολογία καλύτερο μέχρι τότε καρναβάλι, με πλήθος αρμάτων, μπάντες, λαμπαδηφορία, πυροτεχνήματα, λαϊκούς και επίσημους χορούς και δεκάδες χιλιάδες σοκολάτες! Την επόμενη χρονιά, και ενώ ο Πόλεμος είχε ήδη ξεκινήσει στην Ευρώπη και οι εορτασμοί είχαν απαγορευτεί, οι Πατρινοί αποχαιρέτησαν τον προπολεμικό κόσμο σε ιδιωτικά γλέντια. Τη «Δεκαετία των Μεγάλων Πολέμων», από το 1941 έως και το 1950, το Καρναβάλι της Πάτρας δεν γιορτάστηκε. Το 1951 η μουδιασμένη μετεμφυλιακή πόλη και η νεολαία, που δεν είχε γνωρίσει ακόμα τι μπορεί να σημαίνει καρναβαλική διασκέδαση, είδαν την Κυριακή, 25 Φεβρουαρίου, λίγες παρέες μεταμφιεσμένων να παρελαύνουν στο κέντρο πετώντας σοκολάτες, ενώ τα μουσικά σωματεία «Ορφεύς» και «Μαντολινάτα» ετοίμαζαν τις πρώτες χοροεσπερίδες. Το καρναβάλι του μεταπολεμικού κόσμου ματαιώθηκε, όμως, άλλες δύο φορές: το 1964, όταν την τελευταία Παρασκευή της Αποκριάς πέθανε ο βασιλιάς Παύλος και κηρύχθηκε εθνικό πένθος, και στην πρόσφατη πανδημία, το 2020. Την επόμενη χρονιά, το 2021, πραγματοποιήθηκαν «υβριδικοί εορτασμοί», πάντα στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων κατά του κορωνοϊού.
Η στήλη σας εύχεται καλή και ανέφελη διασκέδαση!
Πολύτιμη πηγή για το κείμενο υπήρξε το βιβλίο του Ν. Πολίτη Το καρναβάλι της Πάτρας, εκδόσεις Πικραμένος και The Best, Πάτρα, 2015.
