Ο Δημήτρης Βούρτσης γεννήθηκε στην Πάτρα το 1947. Από νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τις εικαστικές τέχνες, αρχικά ως επιγραφοποιός και διακοσμητής και στη συνέχεια ως αγιογράφος. Επηρεασμένος από τη βυζαντινή εικονογραφία, φιλοτέχνησε πολυά-ριθμες αγιογραφίες που κοσμούν ναούς στην Αχαΐα και σε γειτονικούς νομούς. Το 1970 συμμετείχε στην αποκατάσταση του Δημοτικού Θεάτρου «Απόλλων» της Πάτρας, ενώ στα επόμενα χρόνια εργάστηκε σε σκηνογραφικές και καλλιτεχνικές κατασκευές για θεατρικές παραστάσεις και μεγάλες διοργανώσεις, μεταξύ των οποίων η τελετή έναρ-ξης των Μεσογειακών Αγώνων (Αθήνα, 1991). Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή του στο Πα-τρινό Καρναβάλι: από το 1978 έως το 1987 φιλοτέχνησε έντεκα άρματα του Βασιλιά Καρνάβαλου, ενώ το 1988 πρότεινε τη δημιουργία του Καρναβαλικού Συνεργείου του
Δήμου Πατρέων. Από το 1990 διατηρεί προσω-πικό εικαστικό εργαστήριο αφιερωμένο στη γλυπτική, στη ζωγραφική και στις καλλιτεχνικές κατασκευές. Έχει παρουσιάσει οκτώ ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετοχές σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις.
Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσει τη σειρά έργων «Αγιογραφίες του Θεά-τρου Σκιών», όπου οι ήρωες του Καραγκιόζη αποδίδονται με τη βυζαντινή τεχνοτροπία, συνδυάζοντας το ιερό με το λαϊκό. Η δουλειά του αποτελεί σημαντική συμβολή στη σύγχρονη ελληνική εικαστική δημιουργία με άξονα τη μνήμη, την παράδοση και τη διαρκή ανανέωση και παρουσι-άζεται σε τιμητική εκδήλωση στη Βίλα Κόλλα στο πλαίσιο της έκθεσης Θεάτρου Σκιών – «Η Πάτρα του Καραγκιόζη», η οποία συνδιοργανώνε-ται από το Πανεπιστήμιο Πατρών και την ΚΕΔΗΠ και αποτελεί μέρος των εκδηλώσεων του ετήσιου Φεστιβάλ Υποδοχής Πρωτοετών Φοιτητών
«Welcome to Up» 2025.
Κύριε Βούρτση, η νέα σας σειρά αγιογραφιών (η μεταγραφή δηλαδή των ηρώων του Καραγκιόζη στο εικονογραφικό ιδίωμα της βυζαντινής εικόνας) αποτελεί μια ευρηματική σύνδεση του ιερού με το λαϊκό. Πώς γεννήθηκε η ιδέα;
Ήταν περίπου πριν δέκα χρόνια όταν φιλοτέχνησα τις πρώτες τέσσερις ως δώρο για την κόρη μου. Δεν υπήρχε σκηνοθεσία ή φιλοδοξία· μόνο ενσυναίσθηση και ανάγκη να δώσω στους λαϊκούς ήρωες ένα τρυφερό εικαστικό περίβλημα. Έπειτα, ήρθε στα χέρια μου ένα παλιό αρχείο ενός πατρινού καραγκιοζοπαίκτη (σκίτσα, φιγούρες, χειρόγραφα) και ένιωσα ότι αυτός ο κόσμος άξιζε κάτι περισσότερο. Έτσι δημιούργησα μια νέα σειρά περίπου 25–30 έργων κι ακόμη συνεχίζω…
Η βιωματική σας σχέση με την αγιογραφία διαμορφώνει μια ιδιαιτερότητα σε αυτά τα έργα. Ποια σχέση διακρίνετε εσείς ανάμεσα στην αγιογραφία και στο θέατρο σκιών;
Ξεκίνησα παιδί ακόμα ως αγιογράφος εκκλησιών δίπλα στον πατέρα μου αρχικά και έπειτα δίπλα στον δάσκα-λό μου, Γρηγόρη Παπαθεοδώρου· συνεχίζω ακόμα και σήμερα να φτιάχνω εικόνες για φίλους ή παραγγελίες. Η αυστηρή τοποθέτηση, η χρήση χρυσού, ο σεβασμός στη μορφή… Όλα αυτά δίνουν βαρύτητα σε ένα θεατρικό, λαϊκό υλικό όπως ο Καραγκιόζης. Οι φιγούρες γίνονται φορείς συλλογικής μνήμης και εσωτερικού φωτός. Σαν να τις αναβαπτίζεις σε έναν άλλο κόσμο.
Το θέατρο σκιών και ιδιαίτερα ο Καραγκιόζης φέρει πνευματικό βάθος και συμβολισμούς, όχι μόνο χιούμορ και σάτιρα. Η δισδιάστατη φόρμα και η σκιαγράφηση συνδέουν αυτό το λαϊκό θέαμα με τον μεταφυσικό χώρο της εικόνας;
Ακριβώς. Η δισδιάστατη απόδοση που καταρ-γεί τη φυσική προοπτική και εισάγει τον θεατή σε έναν χώρο συμβολικό∙ το φως από πίσω, η ηθογραφική έκφραση αλλά και η λειτουργία της ως μέσο αποκάλυψης του αθέατου, όλα αυτά συ-ντίθενται ως εκκλησιαστικά-βυζαντινά στοιχεία. Ο Καραγκιόζης ως ασκητική πρωτοτυπία πάντα αντιδρά, υποφέρει, επιμένει. Μόνο που εδώ, σε εικαστική φόρμα εικόνας, αποκτά άλλη αρτιό-τητα και σεβασμό.
Τι νιώθετε όταν δημιουργείτε αυτές τις εικόνες λαϊκής ιερότητας;
Αισθάνομαι δέος, όχι θρησκευτικό, αλλά σεβα-σμό στη μορφή και στη μνήμη. Και νιώθω ικα-νοποίηση όταν ο θεατής διακρίνει κάτι νέο: ότι εκτιμούμε και τιμούμε την ταπεινή τέχνη, ότι δεν σνομπάρουμε τον λαϊκό πολιτισμό, ότι οι φι-γούρες αυτές έχουν ψυχικά βάρος και αξία.
