Το συγκεκριμένο άρθρο γράφτηκε με αφορμή την θλιβερή επέτειο του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου του 1967 (που διήρκησε έως τις 24 Ιουλίου του 1974)· την πιο  «μαύρη» σελίδα της μεταπολεμικής νεοελληνικής κοινωνίας. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα, η δημοκρατία δεν πρέπει να θεωρείται ποτέ δεδομένη. Γι’ αυτό και ο λαός δεν πρέπει να λησμονεί την αξία της. Η δημοκρατία είναι ένα συνεχώς «διεκδικητικό πολίτευμα». Η λογοδοσία, η δικαιοσύνη και η διαφάνεια, τα αντίβαρα, δηλαδή, στη θεσμική διάβρωση, είναι τα σύγχρονα «αντισώματα» της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, η «κοινωνία των πολιτών» πρέπει να έχει πάντοτε ανακλαστικά, ιδίως όταν παραμονεύει ο κίνδυνος της καταπάτησης των δικαιωμάτων, η παρεμπόδιση των κοινωνικών αγώνων και η εμπέδωση των ανισοτήτων (πχ. στις έμφυλες ταυτότητες).

Αντίστοιχα, όμως, πρέπει να καταπολεμηθεί και η προβολή μιας ελιτίστικης εικόνας για τη συμμετοχή του λαού στις πολιτικές διαδικασίες, ιδίως σε καιρούς που κυριαρχεί η παραπληροφόρηση και η προπαγάνδα. Αν στη Χούντα, δηλαδή, κυριαρχούσαν οι φυλακίσεις, οι εξορίες και η λογοκρισία, στις μέρες μας το «πολιτικό σκοτάδι» σκιάζει την ίδια την ενημέρωση. Η σύγχρονη λογοκρισία δεν είναι το παλιό «ψαλίδι» της Χούντας αλλά τα «fake news», τα θορυβώδη σχόλια του διαδικτύου, η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην   πραγματικότητα και τη δυνητική αναπαράστασή της.

Σε αυτή την κατεύθυνση, οι σύγχρονες προκλήσεις για τα σύγχρονα προβλήματα (πόλεμοι στη Μέση Ανατολή, οικονομική κρίση, οικολογικές καταστροφές), πρέπει να αναδεικνύονται στη δημόσια σφαίρα, με έλλογα επιχειρήματα και αντιπαραθέσεις. Γι’ αυτό, ίσως, και ο ρόλος της τέχνης είναι ξανά επίκαιρος. Στην περίοδο της Μεταπολίτευσης, η «γενιά του ‘70» μπόλιασε την τέχνη με την «αμφισβήτηση», ξεφεύγοντας με πλάγιους τρόπους από τη λογοκρισία και διαμορφώνοντας μια νέα ελευθεριακή και δημοκρατική κουλτούρα. Στις μέρες μας, ένα κρίσιμο σημείο της διάπλασης ενεργών πολιτών, είναι ίσως, μια τέχνη που να συνδέει τη μνήμη της δημοκρατίας του 20ού αιώνα με τον σύγχρονο καλλιτεχνικό αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το βιβλίο των Fiana Gantheret/ Nolwenn Guibert/ Sofia Stolk (επιμ.), _Art and Human Rights. A Multidisciplinary_Approach to Contemporary Issues_ (2023) είναι μια καλή αφετηρία για να σκεφτούμε αυτές τις νέες προκλήσεις της εποχής μας.